ራስ መሳትን ሊያመጡ ከሚችሉ ችግሮች

ራስን መሳት

 

 

ራስ መሳት ማለት ድንገታዊ የሆነ መዝለፍልፍ እና ነፍስ ያለማወቅ ሲኖርና ወዲያዉኑ ሙሉ በሙሉ ሲመለስ እና መልሶ ሲነቃ ነዉ፡፡ የመደበት ስሜት ወይም መግለፅ የሚከብድ የራስ ማዞር/ መቅለል አይነት( lightheadedness) አንዲሁም የጡንቻዎች መዝለፍለፍ ነፍስን ሳይስቱ ሲከሰት ደግሞ ቅድመ-ራስ መሳት (presyncope) ይባላል፡፡

ራስ መሳትን ሊያመጡ ከሚችሉ ችግሮች ዉስጥ የደም ስኳር መጠን መቀነስ፣ ቶሎ ቶሎ መተንፈስ (hyperventilation)፣ የሚጥል ህመምና ሌሎችም ሁኔታዎች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡

ድንገት ተዝለፍልፎ መዉደቅ በብዛት የሚከሰት የጤና ችግር ሲሆን አንድ ሶስተኛ በሚሆኑ ሰዎች ላይ በህይወት ዘመናቸዉ ውስጥ አንድ ጊዜ ሊከሰት ይችላል፡፡ ምንም እንኳ አንዳንዴ በተወሰኑ ከፍ ያለ የህክምና ችግር ባላቸዉ ሰዎች ላይ ቢከሰትም ብዙዎን ጊዜ ራስ መሳት ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት አይዳርጉም፡፡

መንስኤዎች

ንቁ ሆኖ ለመቆየት አንጎላችን የማይቆራረጥና በቂ ኦክስጂን ያለዉ የደም ዝዉዉር ይፈልጋል፡፡ ይህ ሳይሆን ቀርቶ ለተወሰነ ሰኮንድም ቢሆን በቂ ኦክሲጂን ያለዉ ደም ወደ አዕምሮያችን ሳይደርስ ቀርቶ ቢቋረጥ እራስን መሳት/ ሲንኮፕ ይከሰታል፡፡ እራስ መሳትን ሊያመጡ የሚችሉ ችግሮች ብዙ ሲሆኑ ጥቂቱን ለመግለፅ ያህል

1. የደም ስሮችና ነርቮች ስራ መዛባት/ ቫዞ ቫጋል ሲንኮፕ/ኒዩሮካርዲዮጄኒክ ሲንኮፕ (vasovagal/ neurocardiogenic syncope)፡- ይህ ሁኔታ የልብ ምት በድንገት እንዲቀንስና ብዙ ደም በእግሮቻችን ውስጥ ባሉ ደም ስሮች እንዲጠራቀም ያደርጋል፡፡ ወደ ልብ የሚሄደዉን የደም ዝዉዉወር ስለሚቀንስ ደም ግፊት እንዲያንስና ወደ ጭንቅላት የሚሄደዉም የደም ዝዉዉር እንዲቀንስ ያደርጋል፡፡

ይህ ሁኔታ በፍርሃት፣ ለሙቀት ሲጋለጡ፣ ደም ሲያዩና ከፍተኛ ህመም ሲሰማዎ ሰዉነትዎ ለነዚህ ስሜታዊ መልዕክቶች/ክስተቶች በሚኖረዉ ምላሽ ምክንያትም ሊከሰት ይችላል፡፡

2. የልብ ምት ችግሮች

3. ከልብ ወደ ሰዉነት የደም ርጭት መዘጋት( Blockage of blood flow from the heart )

4. በአቋቋም መለወጥ ምክንት የሚከሰት የደምግፊት ማነስ (Orthostatic hypotension )፡- ይህ አንድ ሰዉ ከተቀመጠበት ወይም ከተኛበት ድንገት በሚነሳበት ወቅት ወደ አዕምሮ የሚሄደዉ የደም መጠን ስለሚቀንስ ለራስ መሳት

5. ሌሎች ምክንያቶች፡- ብዙዉን ጊዜ ባይሆንም አንዳንዴ በልብ ችግር/ heart attack/፣ የልብ ላይ ዕጢዎችና ወደ ሳንባ በሚሄዱ የደም ቅዳ ዉስጥ ደም መርጋት ራስ መሳትን/ ሲንኮፕ እንዲከሰት ምክንያት ይሆናሉ፡፡

ችግሩን ለማወቅ ሊደረጉ የሚችሉ ነገሮች

ሊደረጉ የሚችሉ ህክምናዎች

በአጠቃላይ ሲታይ ለራስ መሳት/ሲንኮፕ ሊደረግ የሚችል ህክምና እንደ መሰረታዊ መንስኤዉ ይለያያል፡፡ የህክምንዉ ዋና አላማ ችግሩ ተመልሶ እንዳይመጣና ከፍ ያለ የጤና ጉዳት/ ችግር እንዳይከሰት ለመከላከል ነዉ፡፡

· ቫዞቫጋል ሲንኮፕ ብዙዉን ጊዜ የሚታከመዉ ለችግሩ መከሰት መንስኤ የሆኑ ነገሮችን ለይቶ በማወቅ ቅድመ ጥንቃቄ ማድረግና ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎችን መቀነስ ነዉ፡፡ ለምሳሌ ደም ሲያዩና የደም ናሙና ሲወሰድላቸዉ ድንገት ተዝለፍልፈዉ እራሳቸዉን የሚስቱ ሰዎች ካሉ የደም ናሙናዉ በሚወሰድበት ወቅት እንዲተኙ ማድረግ፤ በየትኛዉም ሁኔታ ድንገት ራስን የመሳት ችግሮች ካለዎ ደግሞ ወዲያዉኑ መተኛትና ሁለቱንም እግሮች ወደላይ ከፍ አድርጎ መያዝ

· ካዉንተር ፕሬዠር ማኑቨር፡- ይህ እጅዎትን ጨብጠዉ በመያዝ መወጠር፣ እግርዎን በመወጠርና በማጠፍና በመዘርጋት/ leg pumping/ እንዲሁም እግርዎን ማነባበር የደም ዝዉዉሩን ስለሚሻሽለዉ እንዳይስቱ ይረዳዎታል፡፡

· መድሃኒቶች፡- የልብ ምት ችግር ያላቸዉ ሰዎች መድሃኖቶች ሊታዘዙላቸው ይችላል፡፡

· ከተቀመጡበት ወይም ከተኙበት ድንገት ሲነሱ ለራስ መሳት የሚጋለጡ ሰዎች ካሉ የሚከተሉትን ይሞክሩዋቸዉ፡-

1. የሚሳቡና ግፊት ሊፈጥሩ የሚችሉ ስቶክንግ በእግር ላይ ማጥለቅ

2. ከመቆምዎ በፊትና ቆመው እያሉ የእግር ጡንቻዎን መወጠር

3. በሚነሱበት ወቅት ባንዴ ሳይሆን ቀስ በቀስና በዝግታ ማድረግ የመሳሰሉት ናቸዉ፡፡

ምንጭ፡-በዶክተር አለ

 

 

 



 

Related Topics